niedziela, 29 grudnia 2024

Bitwa pod Naseby - 1645 - Jarosław Wojtczak - 264 strony.

 Okładka książki Naseby 1645 Jarosław Wojtczak źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Aktualnie intensywnie uczę się angielskiego, Windsorów zaś , których mam na czytniku "odstawiłem" chwilowo na bok. W moje ręce dostała się genialna książka Jarosława Wojtczaka z serii Historyczne Bitwy - Naseby 1645. Rewolucja Angielska nie jest dość popularnym wydarzeniem wśród osób, które nie zajmują się na co dzień historią. Zachęcam Czytelników bloga do jej sięgnięcia, ścięcie Karola I Stuarta jest już chyba jednak wydarzeniem dość znanym. Książka niezwykła, ale i przystępna. Ukazuje przebieg bitwy i stan uzbrojenia, ale to wszystko na o wiele szerszym tle. Mamy ukazanych tu wiele procesów: kształtowanie się armii Parlamentu i królewskich wojsk, przechylanie się raz przewagi to na jedną, to na drugą stronę, bardzo dużo o tym, co mnie interesuje - mianowicie o angielskiej reformacji i Cromwellu. Dowiemy się licznych ciekawostek, Autor ukazał też szerokie tło społeczno - ekonomiczne. I czyta się pozycję jednym tchem, została co zauważyłem - skonstruowana tak, by wszystkie elementy były równo rozłożone: militaria, polityka, religia, struktury społeczne, dyplomacja, tło międzynarodowe. Polecam . 

niedziela, 13 października 2024

Historia oręża polskiego 963 - 1795. /699 stron / Tadeusz M. Nowak, Jan Wimmer.

 Okładka książki Historia oręża polskiego 963-1795 Tadeusz Nowak, Jan Wimmer źródło zdjęcia: - > Lubimy Czytać . Prawdziwa to cegiełka, książka z Biblioteki Publicznej. Mimo swojej objętości czyta się ją bardzo szybko. Chronologicznie obejmuje okres od narodzin państwowości polskiej do trzeciego rozbioru. Zawiera mnóstwo czarno - białych ilustracji, jak i planów bitew.A plany bitew są już kolorowe.  Przyznam, że do tej pory dzieje oręża polskiego nie zajmowały mnie aż tak bardzo, ale po lekturze tego obszernego dzieła więcej zwracam uwagi na militaria. Książka niesamowita bo i narracja jest bardzo ciekawa, przystępna. Jest mnóstwo ciekawostek, mamy dzieje oręża nie tylko polskiego ale i innych krajów, z którymi Polska toczyła wojny. Wszystko na tle wojen. Zachęcam do lektury, jest co czytać, pełno ciekawych i przystępnych informacji. Pozwala prześledzić na tle wieków, jak bardzo zmieniała się polska wojskowość . 

środa, 11 września 2024

Merowingowie I Karolingowie - Gustav Faber .

Okładka książki Merowingowie i Karolingowie Gustav Faber  źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Przepraszam za jakość zdjęcia, ale lepszego w sieci nie udało się znaleźć.

Książka ta jest książką biblioteczną. Autor w niej skupił się na ewolucji państwowej Francji i Niemiec. Mamy bardzo dużo ilustracji, wklejek, przypisów oraz jest solidna bibliografia. Także drzewa genealogiczne.  Zamieścił w niej Autor również wyniki badań archeologicznych. Czyta się dość szybko, narracja prowadzona z prawdziwą swadą, nie do końca odczuwamy to w niej, że jest to podręcznik w sumie akademicki. Bardzo dużo na temat obyczajowości, kar (mamy nawet fragmenty opisów średniowiecznych tortur), prawa, a także wykształcania się języków francuskiego i niemieckiego na terenach dawnych państw Karolingów i Merowingów. Podsumowawszy: lektura ciekawa, rzuca światło na genezę państw zachodnio - europejskich, w odbiorze niezbyt trudna i dość ciekawa. Nie jest też zbyt obszerna, oczywiście, że są nowsze ustalenia historyczne, czy archeologiczne, ale dla osób chcących zapoznać się ze średniowieczem, książka idealna.

niedziela, 1 września 2024

Cztery książki, 4 recenzje.

 Okładka książki Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta Anna ŚwiderkównaŹródło zdjęcia - > Lubimy czytać. Anna Świderkówna. Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta. 

Światem hellenistycznym interesuję się od dawno i przyszedł wreszcie moment na tę książkę. Anna Świderkówna stworzyła wspaniałe, obszerne, epickie dzieło, skupiające się nie tyle na historii politycznej, a co dla niej charakterystyczne - na wielu aspektach hellenizmu. Hellenizm bowiem to wszystko, co pozostało po podbojach Aleksandra Wielkiego - wszystko, co greckie wymieszane z "obcymi", nowymi elementami. Miasta greckie po podbojach Aleksandra można było spotkać nie tyle w samej Grecji już czy Italii, ale na dalekich, wschodnich obszarach, nawet w Indiach. Czyta się szybko, mimo objętości. Mnóstwo map, zdjęć, ciekawostek, poruszanych jest wiele problemów - aspektów - między innymi życie codzienne, religie, język, historia sztuki. 

 Okładka książki Historia Holandii Jan Balicki, Maria Bogucka źródło zdjęcia:> Lubimy Czytać. Jan Balicki, Maria Bogucka.

Historia Holandii - dzieło dwóch historyków, jest już nieco inną książką. Wprawdzie czyta się też szybko, ale jest tutaj mnóstwo historii dyplomatycznej. Najbardziej w tym dziele interesowała mnie walka Niderlandów o niezależność. Niemniej wiele też jest o życiu codziennym, o historii sztuki,, osiągnięciach Holendrów nie tylko w ekspansji kolonialnej, co w dziedzinach różnych nauk. Ale punkt ciężkości jest położony głównie na ekspansję kolonialną tego niewielkiego państewka. Na korzyść przemawiają też mapy i tabele, schematy, nie brak ciekawostek. 

Okładka książki Historia Szwajcarii Jerzy Wojtowicz źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Jerzy Wójtowicz, Historia Szwajcarii.

Książka różni się od "Historii Holandii". Krótsza, o wiele bardziej przystępniejsza, a język narracji powoduje, że ją dosłownie chłoniemy. I została przeze mnie dość szybko przeczytana. Niesamowita opowieść k kraju, który pośród Alp i lasów stworzył Konfederację sięgającą średniowiecza, i potrafił ten swój system polityczny i niezależność obronić. Książka ważna, potrzebna, pokazuje nam wiele aspektów także życia codziennego Szwajcarów na przestrzeni wieków, dzieje Reformacji na jej terenie, pokazuje tez, że wprawdzie państwo potrafiło bronić swej suwerenności, to także było niszczone od wewnątrz rozmaitymi sporami i wojnami domowymi. 

Okładka książki Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy Jerzy Strzelczyk źródło zdjęcia :-> Lubimy Czytać. Jerzy Strzelczyk - Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy. 

Książka wymagająca trochę czasu. Niewiele osób wie, że odległa i niedostępna Irlandia w przeszłości byłą skarbnicą kultury antycznej. Ta książka jest specyficzna - są rozdziały szybciej "się czytające", są rozdziały wymagające większej uwagi i zaangażowania. Ale rzuca światło na wiele aspektów tego, w jaki sposób Irlandczycy i celtyccy Szkoci wnieśli swój olbrzymi wkład w rozwój cywilizacji chrześcijańskiej i średniowiecznej. Także można odnaleźć wiele ciekawostek, są też wątki polskie. Dzieło warte zaznajomienia się z nim, zawiera także mapy, ilustracje.




niedziela, 2 czerwca 2024

Miasta Wezuwiusza - Michael Grant.

 Miasta Wezuwiusza: Pompeje i Herkulanum - Michael Grant | Książka w  Lubimyczytac.pl - Opinie, oceny, ceny źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Pasjonująca to była lektura. Wprawdzie książka wyszła dawno temu i są nowe ustalenia archeologiczne, to niemniej - nic nie stracicie na jej lekturze. Napisana została z iście przystępnym językiem, świetne są opisy nie tylko życia codziennego mieszkańców Herkulanum i Pompejów, ale i doskonale nakreślone uwarunkowania geograficzne tych miast. Liczne są ilustracje czarno - białe i kolorowe, schematy, mapy. Podział książki na dość krótkie rozdziały też sprawia, że dziełko jest w odbiorze bardzo przyjemne. Książka - jak wspomniałem - być może traci na aktualności, ale język, konstrukcja, przystępność i lekkość w czytaniu przemawiają na plus. Poszukajcie :-) .

środa, 29 maja 2024

Historia Portugalii Tom 1 i Tom 2 - Antonio Henrique R. de Oliveira Marques / 800 stron /

 Okładka książki Historia Portugalii t. 1 i 2 Antonio Henrique R. de Oliveira Marques źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Historia Portugalii dla mieszkańców Europy Środkowej jest wciąż mało znana. Portugalia zaś ma historię niezwykle ciekawą i burzliwą. Dwa tomy tutaj omawiane mają zakres chronologiczny od czasów starożytnych po lata siedemdziesiąte dwudziestego wieku. Książka jest podzielona na krótkie rozdziały, co bardzo ułatwia czytanie. Na końcu mamy tablice chronologiczne i bogatą bibliografię w języku portugalskim. Jest też mnóstwo ilustracji i map, a lektura nie nuży.  Dzieło to pokazuje, jak burzliwą i kolorową historię mają Portugalczycy. Bardzo dużo miejsca zajmuje omawianie dziejów portugalskich odkryć geograficznych, charakterystyki ich mocarstwa kolonialnego, aż do momentu rozpadu tego systemu. Polecam wszystkim, dwa tomy liczą blisko 800 stron, ale co trochę mamy jakieś ciekawostki, ponadto Autor postarał się, by książka była dość dobra w odbiorze i bardzo przystępna.

niedziela, 12 maja 2024

Historia społeczna Anglii. Od Chaucera do Wiktorii. - George Macaulay Trevelyan.

 Okładka książki Historia społeczna Anglii. Od Chaucera do Wiktorii George Macaulay Trevelyan źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. 

Niniejsza książka jest dla mnie pewnym odkryciem. Wprawdzie o historii Anglii i Zjednoczonego Królestwa czytałem do tej pory dużo, to poznawanie angielskich struktur społecznych do tej pory jakoś mnie omijało. I nie jest to zwykła książka, bo struktury społeczne są w niej pokazywane na tle ogólnej historii i bardzo wielu ciekawostek. 

Lektura potrafi pochłonąć, a to bardzo ważne. Mamy bardzo wiele odniesień do życia religijnego Anglików, do ich codzienności, ukazana została często olbrzymia różnica między poszczególnymi częściami składowymi społeczeństwa.

Zachęcam do lektury, książka wprawdzie liczy ponad 600 stron, ale warto się w niej zagłębić, bo jest bardzo oryginalna i nietypowa.

czwartek, 11 kwietnia 2024

Trzy książki, trzy opinie.

 Okładka książki Płytkie groby na Syberii Michał KrupaMichał Krupa - "Płytkie groby na Syberii". Lektura książki jest wstrząsająca. Po latach nic nie traci na aktualności, a pozostaje jedynie ją polecić. Michał Krupa - pół Polak , pół  - Austriak, w wyniku rozmaitych okoliczności trafia do łagru na Syberii. Już wcześniej jednak przeżywa piekło związane z II Wojną Światową. Książka wstrząsająca jak napisałem powyżej, porusza też niezwykłymi barwnymi opisami przeżyć Autora i innych osób, z którymi zetknął go los. Pozostaje w pamięci na długo, na bardzo długo. 

 Okładka książki Historia Szwecji Adam Kersten Adam Kersten - Historia Szwecji. Źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Uwielbiam sięgać po przekrojowe historie rozmaitych państw i narodów. I tym razem miałem przyznam, dobrą rękę. Historia Szwecji została przedstawiona od czasów najdawniejszych po okres powojenny. Nieco "trąci myszką" z racji roku wydania, ale jest pełna ciekawostek, dużo wątków polskich - wszak szwedzka historia z historią Polski jest miejscami powiązana. Lektura nie nuży, mnóstwo map, tabel, ilustracji czarno - białych. Polecam. 

 Okładka książki Barbarzyńska Europa Karol Modzelewski źródło zdjęcia :-> Lubimy Czytać. Karol Modzelewski - Barbarzyńska Europa . Lektura nieco zajęła czasu, raczej nie jest do końca przystępna, z racji naukowości swojej narracji - ale - muszę to napisać - jest cenna z racji wielu zawartych ciekawostek, na temat np. zemsty rodowej wśród różnych plemion, rekonstrukcji ich wierzeń, zwyczajów, obyczajów, zawiera bogatą bazę źródłową , literaturę przedmiotu i przypisy. Też polecam. Ps. Aktualnie Jestem w połowie książki Jerzego Krasuskiego - Historia Niemiec - i od razu napiszę, że ta cegła jest pełna mnóstwa ciekawostek, ale nie wiem, czy zdążę z jej lekturą  przed terminem zwrotu



 


czwartek, 14 marca 2024

Zapomniane narody Europy - Jerzy Strzelczyk. /Biblioteka Publiczna/

 Okładka książki Zapomniane narody Europy Jerzy Strzelczyk źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Książka pochodzi ze zbiorów lokalnej Biblioteki Publicznej. Wielokrotnie "wpadała" mi w oko i wielokrotnie niestety nie wypożyczałem. Jednak z racji tego, że ostatnio znów jest mi bliska starożytność i średniowiecze, postanowiłem w końcu wypożyczyć. Nie będę wymieniać poszczególnych zapomnianych Narodów. Ale trochę ich jest, także nie wspomnianych w publikacji. Co do szybkości czytania - można pozycję pochłonąć i zostać z jej treścią na dłużej. Nasze korzenie, etnogeneza, są bowiem skomplikowane, przez tereny Europy "przewalały" się dosłownie ludy i narody wszelakiej maści. Popularne są ostatnio testy genetyczne, mające udowadniać skomplikowane korzenie nie tylko Europejczyków. Książka posiada ilustracje, przypisy i bogatą literaturę. Można się z niej "wciąż" wiele dowiedzieć. Polecam.

czwartek, 22 lutego 2024

Królowa naszych czasów - Robert Hardman. E - book. /księgozbiór własny/ .

 Okładka książki Królowa naszych czasów. Najważniejsza biografia Elżbiety II Robert Hardman źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Kolejna książka z kategorii "Windsorowie" na moim blogu. Tym razem  - a raczej znów - e - book. Czytałem dość długo, z racji objętości. I powiem tak:-> najlepiej czytać biografie zmarłych już osób i coś jeszcze - nie sugerować się żadnym Netflixem - ja nie mam wykupionego do niego dostępu i nie zamierzam wykupywać, a to  z tej racji, że wszelakie ekranizacje serialowo - filmowe - odbiegają od prawdy. Jak wspomniałem - czytałem powoli. Książka wydaje się być solidną pozycją, z racji mnóstwa przypisów, bibliografii i podawania źródeł zdjęć. Elżbieta II - niesamowita postać, która do końca starała się wypełniać obowiązki, jakie spadły na nią w 1952 roku, po śmierci jej ojca. Swoją koronację uważała za akt ściśle religijny, i obrzęd w czasie jej namaszczenia olejami - zobowiązywał ją , według niej samej - do "bycia zawsze w pionie". Można powiedzieć, że byłą też ostoją brytyjskiej, niespisanej konstytucji. Autor śmiem twierdzić - stanął na wysokości zadania, i "zbudował" tę biografię w sposób bardzo solidny. A jednak - czeka nas jeszcze w przyszłości wysyp rozmaitych ciekawostek i nieznanych faktów z życia monarchini. Na swoim Kindle na przestrzeni kilku lat zgromadziłem chyba osiem wykupionych e booków na temat brytyjskiej monarchii - prawie do wszystkich wracam. A jak podsumować tę ? Myślę, że ta biografia Elżbiety II ze wszystkich innych dostępnych jest najbardziej solidna.

piątek, 16 lutego 2024

Iliada - Homer.

 Iliada Homer

źródło zdjęcia: Empik. Iliada - jak można o niej źle pisać? Na pewno nie w moim przypadku. Pierwszy raz zetknąłem się z nią na pierwszym roku studiów historycznych, gdzie była obowiązkową lekturą do egzaminu z historii starożytnej. I pamiętam Św. P. już Wykładowcę, który dokładnie z niej przepytywał, między innymi z opisu Tarczy Achillesa. Podobnie jak przy Odysei - dawkowałem lekturę powoli, bo i uważnej lektury ona wymaga. Czy można do zapoznania się z nią zachęcić nie - historyków  i nie - filologów polskich czy klasycznych ? (Tak na marginesie - filolodzy klasyczni obcują na studiach i potem z oryginałem). Uważam, że można zachęcać. Mnogość wątków, dzieje wojny trojańskiej, bogactwo postaci, tak ludzkich, boskich jak i pół  - boskich - sprawia, że mamy czytelniczą ucztę. Należy jednak już na początku "wgryźć" się w specyficzny język, a w przekład tym bardziej. Nie byłą to lektura łatwa, ale po kilkunastu latach była bardzo przyjemnym powrotem do Arcydzieła.

niedziela, 11 lutego 2024

Homer - Odyseja.

 Odyseja - Homer | Książka w Sklepie EMPIK.COM źródło zdjęcia: Empik.

Trudno pisać o tej książce, z wielu powodów. Na pierwszym roku studiów obowiązkową dla mojego roku przy zaliczaniu ćwiczeń była z kolei "Iliada" , którą teraz czytam ponownie . Moim marzeniem jest opanować na tyle antyczną grekę, by właśnie "Iliadę" i "Odyseję" móc czytać w oryginale. Przebrnąłem przez egzemplarz z biblioteki publicznej, wydany - opracowany małym drukiem. Ale było warto. Tematyka "Odysei" jest chyba wszystkim znana. Zaskakuje też to, że czytelnik może "zżyć" się z głównymi bohaterami, przeżywać ich koleje  i losy. I tak tu właśnie jest. Dzieło to jest kanonem literackim naszej strefy cywilizacyjnej, dlatego warto sięgnąć - chociaż jak już we wstępie wiecie, większą uwagę w szkołach średnich czy na kierunkach humanistycznych zwraca się na "Iliadę". Pozostaje mi zachęcać do lektury, można przebrnąć, ja czytałem z przerwami: najpierw dwie księgi, potem jedna, potem trzy, potem dwie. Ale - naprawdę warto. Kłania tu się rozmaita komparatystyka humanistyczna - dzieło bowiem można , jak to jest z greckimi i nie tylko greckimi eposami - odczytywać na różne sposoby, jest studnią bez dnia - kopalnią symboli i archetypów.

niedziela, 4 lutego 2024

2 opinie - Hammond - Dzieje Grecji . / Historia świata śródziemnomorskiego - praca zbiorowa.

 Okładka książki Dzieje Grecji Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Śródziemnomorze fascynuje mnie od dziecka, poza tym uczę się wciąż greki i odkurzam łacinę. Dzieje Grecji Hammonda - to prawdziwa cegła, liczy sobie blisko ponad 800 stron. I warto w niej czytać i przypisy i aneksy na końcu, jak i w tekście analizować mapy i plany bitew. Wspaniała lektura, obszerna, dociekliwa, wyczerpująca. Wciąga od pierwszych stron, a to za sprawą poetyckiego wręcz języka, który "kupuje" Czytelnik między innymi w opisie warunków naturalnych starożytnej Grecji. Polecam. 

Okładka książki Historia Świata Śródziemnomorskiego praca zbiorowa źródło zdjęcia - > Lubimy czytać. Praca zbiorowa i ujęcie bardzo przekrojowe, od czasów najdawniejszych, po współczesność. Bliska francuskiej szkole historycznej "Annales" - która skupiała się nie tylko na historii politycznej czy wojskowej, ale i życiu codziennym zwykłych ludzi, gospodarce, warunkom naturalnym . Bardzo dużo map, schematów, tabel i analiz. Również polecam.



niedziela, 21 stycznia 2024

Religia Starożytnych Egipcjan - Jaroslav Cerny.

 


 źródło zdjęcia: własne.

Z religią starożytnych Egipcjan jest tak, że po wielu, wielu wiekach wciąż zastanawia, inspiruje i wywołuje też wiele pytań. Opiniowana książka jest książką leciwą, ale trzeba z drugiej wspomnieć, że jest dla nas wciąż takim "fundamentalnym" rdzeniem na temat religijności Egipcjan. Autor książki był czeskim egiptologiem, i stworzył dzieło - jak oczywiście na starożytny Egipt przystało - wciągające. Obok opisu narodzin religii Egipcjan mamy odniesienia do ich mitologii, dzieje przeobrażania się bóstw, a także bardzo dokładny opis balsamowania zwłok co bogatszych starożytnych mieszkańców Doliny Nilu. Jest mnóstwo ilustracji, obrazujących sposoby przedstawiania obiektów kultu, mnóstwo ciekawostek. Lektura w żaden sposób nie nuży, przybliża egzotyczne z jednej strony, a z drugiej bardziej znane aspekty egipskiej religii.

niedziela, 7 stycznia 2024

Historia Starożytnych Greków do końca wojen perskich - Wipszycka i Bravo / Chronologia polska red. B. Włodarski.


 Historia starożytnych Greków t. I Do końca wojen perskich Bravo Benedetto,  (14544531203) | Książka Allegroźródło zdjęcia: Allegro. Nie ukrywam, że od pewnego czasu zaczął mnie na nowo fascynować świat starożytnych Greków. Czytam też Hammonda - obszerne i monumentalne "Dzieje Grecji". Jednak Jednak powyższa książka - "Historia starożytnych Greków Tom 1  - do końca wojen perskich" - jest genialną syntezą rodzimych Autorów - od czasów "bardzo" archaicznych po epokę klasyczną.Publikacja jest podzielona na rozdziały. Zawiera mnóstwo map, czarno - białych i ilustracji, i schematów. Jest to raczej syntetyczny podręcznik - ale moje zdanie jest takie, że również i nie - historyk i nie - student historii może do niego zaglądnąć. Narracja książki prowadzona przez Autorów jest niezwykle przystępna. Po lekturze mam w planach sięgnięcie po drugi i trzeci tom. I na lekturę - a raczej przerobienie - czekają z mojego księgozbioru dwa podręczniki do greki klasycznej. Starożytność, zwłaszcza ta grecka, ale i rzymska -  potrafi inspirować po wiekach w najrozmaitszy sposób. Powyższy tom też taki jest Nie tylko przedstawia zróżnicowany świat Greków, ale i rzuca - podobnie jak reflektor -  światło na bardzo wiele skomplikowanych składowych historii Greków. 

Historia - Chronologia polska źródło zdjęcia: Tantis.pl. Na początek - czym jest "chronologia" ? Chronologia to jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się między innymi sposobami utrwalania i obliczania mijającego czasu, ustalaniem rzeczywistego czasu wydarzeń, budową kalendarzy,  - na przestrzeni wieków, obliczaniem "wypadania" danego święta w interesującym nas roku. Powyższa jest zawężona do Polski, - jednak nie w obecnych jej granicach. Z tego dzieła dowiemy się nie tylko -  na podstawie tabel zamieszczonych w końcu książki -  dat panowań danych władców polskich, ale poznamy historię -  miejscami dość szczegółową -  kalendarzy: juliańskiego, gregoriańskiego,( i innych)  sposoby obliczania Wielkanocy na podstawie podanych danych, a także - dzięki tabelkom -  stanowiącym jakąś połowę omawianej publikacji -  możemy spróbować / wziąć się za obliczenie jakiejś daty w przeszłości. Tak więc ważne są tutaj tabele, schematy, plus rozmaite zestawienia . Przeczytałem bardzo szybko -  i szkoda, że dopiero teraz. Warto w tej książce przeczytać jej zawartość od przysłowiowej deski do deski . A także dane zawarte w tabelach .

Ramzes Wielki i jego czasy - Kenneth A. Kitchen . /Biblioteka Publiczna/.

  źródło zdjęcia:-> Lubimy Czytać. Starożytny Egipt wciąż pasjonuje wielu ludzi. Zaś współczesny jest chętnym celem wypraw wczasowych i ...